13 grudnia 1981 – pamiętna data z czasów PRL

– Obywatelki i obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej! Zwracam się dziś do Was jako żołnierz i jako szef rządu polskiego. Zwracam się do Was w sprawach wagi najwyższej. Ojczyzna nasza znalazła się nad przepaścią! – to słowa wywołujące do dziś dreszcze na skórze wielu osób.Odczytane 13 grudnia 1981 roku przez gen. Wojciecha Jaruzelskiego oznaczały niezgodne z Konstytucją PRL wprowadzenie stanu wojennego.Przemówienie o wprowadzeniu stanu wojennego zostało odczytane obywatelom rano 13 grudnia 1981 roku. Oficjalna decyzja zapadła dzień wcześniej – 12 grudnia 1981 roku popołudniu. Wtedy zaczęto rozsyłać do milicji i jednostek wojskowych informację o rozpoczęciu wcześniej opracowanych procedur.Operacja „Azalia”Przed północą rozpoczęto operację „Azalia”, czyli opanowanie mediów – radia i telewizji – oraz węzłów łączności. W ten sposób na miesiąc wyeliminowano możliwość kontaktów telefonicznych.Operacja „Jodła”O północy zaczęła się akcja „Jodła”, czyli internowania działaczy „Solidarności”, opozycjonistów oraz niektórych członków ekipy Gierka w celu zachowania „równowagi”.Bilans internowania pierwszego dnia wyniósł 3,5 tys. osób.

Zamach stanu i Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego

W tym samym czasie pracowano nad legitymizacją Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (WRON). W tym  celu przetransportowano do Warszawy członków Rady Państwa, którzy mieli zalegalizować dokonujący się zamach stanu. Jedynym, który odważył się sprzeciwić, był lider PAX – Ryszard Reiff.Pamiętny 13 grudnia 2014 Czołgi i wojsko – taki obraz zobaczyli za oknami swoich domów Polacy rankiem 13 grudnia 1981 roku. Na ulicach pojawiło się 1750 czołgów i 1900 pojazdów opancerzonych. Następnie oficjalne przemówienie gen. Wojciecha Jaruzelskiego i obwieszczenie o nowych zasadach funkcjonowania w kraju wydrukowane w Związku Sowieckim.Nowe reguły życia w kraju obejmowały m.in. zakaz strajków i zgromadzeń, zawieszeniu związków zawodowych, organizacji społecznych, wprowadzeniu godziny policyjnej od 22 do 6 rano, konieczności posiadania przepustek w przypadku wyjazdu poza miejsce stałego zamieszkania, czy militaryzacji licznych dziedzin gospodarki.Komisarze wojskowi wyznaczeni przez WRON przejęli w wielu przedsiębiorstwach i instytucjach władzę.Media zostały całkowicie ocenzurowane. Tylko kilkanaście gazet było wydawanych na terenie całego kraju, tylko jeden program nadawano w radio i telewizji.Pierwsze strajkiStrajki zaczęły się jeszcze tego samo dnia, 14 grudnia rozprzestrzeniły się na kilkaset zakładów w całym kraju. Brakowało im jednak liderów, którzy zostali wcześniej internowani. Pracownicy bali się konsekwencji. Mimo to atmosfera gęstniała i wielu miejscach organizowano siatki łączności, drukowano ulotki, gazety. W Gdańsku powstał Krajowy Komitet Strajkowy.Sposób na rozprawienie się ze strajkami – kopalnie „Wujek” i „Piast”Przejawy oporu były likwidowane przez ZOMO. Najsłynniejsze przypadki krwawej pacyfikacji strajkujących miały miejsce w kopalni „Wujek”. Na miejscu zginęło wtedy 6 górników, a kolejni 3 zmarli później w wyniku odniesionych obrażeń. Najdłużej stawiali opór górnicy w kopalni „Piast”. Wytrwali do 28 grudnia.

Autor: Artelis – Artykuły Specjalne  Źródło: Artelis.pl. foto by http://www.senat.gov.pl/k1/senat/Senator/reiff.htm, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=8308860