Socjologia jako nauka

Socjologia jest dziedziną nauki kwalifikowaną przeważnie obok politologii i ekonomii, do dziedziny nauk społecznych. W 1838 roku jako pierwszy posłużył się terminem „socjologia” August Comte, wskazywany jako jej ojciec.

Jednak aby zaczęła istnieć nowa dyscyplina naukowa, nie wystarczy nadać jej imię. Powinna ona jeszcze ulec instytucjonalizacji, a więc powinno się tworzyć katedry na uniwersytetach, publikować książki. Pierwsze wykłady z socjologii odbyły się w latach 70-tych XIX w. w Stanach Zjednoczonych. Natomiast pierwsza katedra socjologii utworzona została w 1892 r. w Chicago.

W Polsce z kolei pierwszą katedrę socjologii, otwartą w 1919 r. w Warszawie, objął Leon Petrażycki. W 1920 r. w Poznaniu powstał Polski Instytut Socjologiczny. Dziesięć lat potem zostało powołane Polskie Towarzystwo Socjologiczne, na koniec I Konferencji Socjologów Polskich.

Socjologia w trakcie swojego rozwoju opracowała liczne metody i techniki badań. Zapewne najbardziej znanym narzędziem badawczym w naukach społecznych jest kwestionariusz ankiety, wykorzystywany do badania opinii respondentów, a także do badania obiektywnej rzeczywistości. Ankieta zaliczana jest do metod ilościowych. Jest często utożsamiana z wywiadem, co jednak nie jest prawdą.

Popularną metodą zbierania danych w socjologii jest również obserwacja. Można zidentyfikować dwa jej typy: obserwację uczestniczącą i nieuczestniczącą. Od zwykłej obserwacji różni się tym, iż jest jasno ukierunkowana i prowadzona w sposób systematyczny. Warta uwagi jest szczególnie obserwacja uczestnicząca pozwalająca poznać badaną rzeczywistość z płaszczyzny jej uczestnika.

Uważa się, że socjologia jest nową nauką na stary temat. Mimo że istnieje wiele jej definicji, w zasadzie można powiedzieć, że socjologia to dziedzina interesująca się badaniem społeczeństw, jak też interakcji pojawiających się pomiędzy aktorami. Zgłębia w racjonalny sposób aktywność i postęp społeczeństw.