Jaki jest prawidłowy przyrost masy ciała kobiety w ciąży?
Każda kobieta jest inna- nie ma jednej odpowiedzi na to pytanie. To ile powinno się przytyć w czasie 40 tygodni ciąży zależy przede wszystkim od masy ciała kobiety w momencie poczęcia. Najczęściej zalecenia dotyczące przyrostu kilogramów w ciąży opierają się na BMI (Body Mass Indeks)- najprostszy wskaźnik wyliczania prawidłowej masy ciała.
BMI= masa ciała przed ciążą w kg / wzrost w m2

 

 

Po wyliczeniu swojego BMI należy sprawdzić w tabeli ile kg powinno się przytyć w ciąży*.

BMI

przed ciążą kg/m2

Przyrost masy ciała

w trakcie ciąży w kg

Niedowaga

<18,5

12,5-18

Prawidłowa masa ciała

18,5-24,9

11,5-16

Nadwaga

25,0-29,9

7-11,5

Otyłość

≥30

5-9

Orientacyjny przyrost masy ciała w ciąży bliźniaczej 16-20,5kg
*Zalecenia według Instytute of Medicine and National Research Council.

Bardziej precyzyjną metodą oceny sylwetki jest pomiar składu ciała, przede wszystkim ilości tkanki tłuszczowej, jednak potrzebny jest do tego analizator składu ciała (nie powinno się dokonywać pomiaru w ciąży) lub fałdomierz. Jeżeli znana jest wartość ilości tłuszczu w ciele kobiety przed poczęciem, warto sugerować się tym pomiarem (dla kobiet prawidłowa ilość tłuszczu to 20-25%).
Przyrost masy ciała powinien być kontrolowany, najlepiej ważyć się raz w tygodniu, rano na czczo i dodatkowo na każdej wizycie u ginekologa odnotowując wartości w karcie ciąży.
Nie jest wskazane, aby był zbyt mały ani zbyt duży w stosunku do zaleceń. Każda kobieta ma jednak indywidualne predyspozycje, które należy uwzględnić.

Przeprowadzone przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) badania wykazały, że urodzeniowa masa ciała 3,1-3,6 (średnio 3,3kg) jest związana z optymalnym rozwojem płodu. Na prawidłową masę ciała noworodka miał wpływ optymalny przyrost masy ciała matki w ciąży, wynoszący 10-14kg.

Aby przybieranie kilogramów było korzystne zarówno dla matki jak i dziecka powinno odbywać się w stabilnym tempie, co ma takie samo znaczenie jak ilość przybranych kilogramów.
Podczas życia płodowego dziecko potrzebuje stałego dopływu składników pokarmowych i kalorii, jeśli dostawy te nie są równomierne- nie pokryją tego zapotrzebowania, szczególnie w drugim i trzecim trymestrze ciąży. Miarowe zwiększanie masy ciała ma również znaczenie dla kobiety ciężarnej. Organizm kobiety ma wówczas szansę stopniowo przyzwyczajać się do fizycznego obciążenia związanego z tym procesem, a skóra może rozciągać się równomiernie (aby uniknąć rozstępów).
Równomierne nie oznacza jednak równego rozłożenia przyrostu kilogramów.
W I trymestrze (kiedy dziecko jest wielkości od ziarenka maku do dużej śliwki) zaleca się przyrost masy ciała od 0,5 do 2kg. Warto od początku ciąży kontrolować masę ciała, aby uniknąć zbyt dużego przyrostu kilogramów w I trymestrze. Jeśli kobieta ma silne mdłości, może nawet schudnąć. Nie powinna jednak stracić więcej niż 2kg w I trymestrze ciąży.
W II trymestrze dziecko rośnie dość szybko- zapotrzebowanie energetyczne u kobiety wzrasta o 360kcal. W trymestrze III natomiast tempo wzrostu dziecka jest największe, wówczas kobieta powinna spożywać o 475kcal więcej w stosunku do zapotrzebowania przed ciążą.
Zalecane tygodniowe przyrosty masy ciała w II i III trymestrze ciąży

BMI

Przed ciążą kg/m2

Przyrost masy ciała w II i II trymestrze ciąży w kg/tydz.

Niedowaga

18,5

0,5 (0,5-0,6)

Prawidłowa masa ciała

18,5-24,9

0,5 (0,4-0,5)

Nadwaga

25-29,9

0,3 (0,2-0,3)

Otyłość

≥30

0,2 (0,2-0,3)

Na całkowity przyrost masy ciała kobiety pod koniec ciąży składają się:
około 3,5 kg – masa ciała dziecka,
około 1-1,5 kg – macica,
około 1-2 kg – piersi,
około 1-1,5 kg płyn owodniowy,
około 0,5-1 kg łożysko,
około 1,5-2 kg – krew i dodatkowe płyny,
około 2-4 kg dodatkowa tkanka tłuszczowa, wyścielająca jamę brzuszna, chroniąc płód oraz stanowi energetyczny materiał zapasowy na czas karmienia piersią.
Zbyt duży przyrost masy ciała w ciąży
Nadmierne tycie w trakcie ciąży zwiększa ryzyko długoterminowej otyłości oraz chorób współistniejących zarówno u matki jak i u dziecka. Ponadto przyczynia się do bólów kręgosłupa, obrzęków nóg, powstawania żylaków i hemoroidów.
Nadmierny przyrost masy ciała w ciąży, a także nadwaga i otyłość przed ciążą mogą być przyczyna powikłań ciążowych, m.in. cukrzycą ciężarnych, nadciśnieniem tętniczym, zbyt dużą masą urodzeniową czy porodem przedwczesnym.
Zbyt niski przyrost masy ciała w ciąży
Zbyt niski przyrost masy ciała w ciąży z kolei związany jest często z niską masą urodzeniową noworodków, która zwiększa umieralność i chorobowość okołoporodową, może być przyczyną problemów rozwojowych okresu dziecięcego, a także należy do czynników ryzyka chorób układu krążenia, cukrzycy, nadciśnienia w późniejszym wieku.
Odchudzanie w ciąży jest zabronione! Grozi poważnymi następstwami- zwiększa ryzyko niedożywienia płodu, co może skutkować wadami rozwojowymi płodu, w tym wadami układu nerwowego.
Tak więc warto śledzić to co wskazuje waga, jeśli kobieta nie kontroluje swojej masy ciała w ciąży, może całkowicie zboczyć z kursu.
W tym szczególnym czasie kobiety powinny pamiętać o mądrym powiedzeniu:
„Jedz dla dwojga nie za dwoje”.

Dietetyk Nad Rudzianką

 Jestem dietetykiem z zawodu, pasji i zamiłowania! Uważam, że kluczem do sukcesu jest holistyczne (całościowe) i indywidualne podejście do każdego pacjenta. Poznanie jego potrzeb, uświadamianie dotychczasowych nawyków i błędów, a następnie stworzenie spersonalizowanego planu żywieniowego, tak by jedzenie było przyjemnością i nie kojarzyło się z ciągłymi wyrzeczeniami i głodówkami. Jako psychodietetyk szczególną uwagę poświęcam motywacji, wspieraniu i dopingowaniu do świadomych i stałych zmian nawyków żywieniowych. Pomagam nauczyć się zarządzać emocjami, które często są przeszkodą w osiągnięciu wyznaczonego celu.Polecam swoje porady wszystkim tym, którzy chcą zmienić nawyki żywieniowe i dzięki temu poprawić swoje zdrowie, samopoczucie, trwale pozbyć się zbędnych kilogramów, mieć więcej energii na co dzień oraz czuć się lepiej w swoim ciele!!!

 

 

Literatura
Murkoff H., Mazel S. W oczekiwaniu na dziecko. Dom Wydawniczy REBIS, Poznań, 2016r.
Świątkowska D. Poradnik żywienia kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, „1000 pierwszych dni dla zdrowia”.
Mrzygłód S. Wpływ odżywiania matki na rozwój płodu. Probl. Hig. Epidemiol. 2007.