UCZNIOWIE ZE SPECYFICZNYMI TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ

Dzieci z grupy zaburzeń dyslektycznych – jak z nimi pracować, aby niepowodzenia w nauce przekuć w sukces?

Szczególnym zainteresowaniem rodziców, nauczycieli, a także specjalistów z poradni diagnozujących dzieci, które mają kłopoty w osiąganiu sukcesów w początkowej edukacji, objęci są uczniowie ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się ( dysleksją rozwojową czy z ryzyka dysleksji rozwojowej). Jest to grupa najbardziej liczna spośród pozostałych grup dzieci, o którym mówimy, że nauka szkolna „idzie pod górkę”. Leń, nieuk, brakuje mu coś w głowie, nie potrafi czytać – oto niektóre ze złośliwych epitetów, które są kierowane niesłusznie w stronę uczniów dyslektycznych.

Dzieci te, pomimo normalnej, a często także wyższej niż przeciętna, sprawności intelektualnej, braku wad wzroku czy słuchu, choroby psychicznej czy innych niepełnosprawności oraz, co bardzo ważne, przy wspierających warunkach domu rodzinnego, nie potrafią sprostać wymaganiom stawianym przez nauczycieli. Zaburzenie to ze względu na tzw. ukryty wymiar kalectwa, stwarza niezbyt widoczne, ale realne objawy ujawniające się m.in. niemożnością nauczenia się czytania w tempie rówieśników, brzydkim, nieczytelnym pismem, rysunkiem, nierozumieniem poleceń nauczyciela, brakiem organizacji czasu i przestrzeni, zaburzeniami uwagi, koordynacji ruchowej, zaburzonym zachowaniem na tle innych uczniów. Objawy te można wymieniać i wymieniać; ujawniają się bowiem na wszystkich etapach rozwoju i edukacji dziecka w różnych ich konstelacjach i z różnym nasileniem u poszczególnych dzieci. Zmieniają się one nieco im dziecko jest starsze; niektóre z nich nawet wyciszają się, aby eksplodować z większą siłą na kolejnym etapie edukacyjnym.

Borykanie się z nimi może wpływać na całe życie szkolne ucznia, bo to nie tylko trudności na języku polskim czy matematyce, jak myślą niektórzy. Bardzo często uciążliwe objawy dysleksji rozwojowej mogą często utrudniać życie dorosłego już człowieka.

Interwencja terapeutyczna wobec dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się jest realizowana pod postacią wyrównawczo-korekcyjnych w przedszkolu oraz zajęć korekcyjno – kompensacyjnych, wyrównawczo-dydaktycznych, a uzupełniana zajęciami logopedycznymi, gimnastyką korekcyjną i innymi. Przypominamy rodzicom, że te zajęcia we wszystkich placówkach publicznych mają charakter NIEOBOWIĄZKOWY I BEZPŁATNY. Dodam jeszcze, że zajęcia te w większości są prowadzone w małych grupach, bezstresowo, zabawowo i bez ocen szkolnych. Często są dla dzieci taką małą odskocznią od obowiązkowych zajęć lekcyjnych, ba…, zachętą, aby w ogóle przyjść do szkoły. Dzieci są kierowane do zespołów terapeutycznych na podstawie opinii z poradni pedagogiczno – psychologicznej, a więc muszą być już zdiagnozowane przez specjalistów. I jeszcze jedno. Wymagana jest pisemna zgoda rodzica na udział ich dziecka w tych pozalekcyjnych zajęciach. A z tym to pewno nie będzie problemu……

Często także wprowadza się w placówkach edukacyjnych oraz pozaszkolnych, np. w poradniach specjalistycznych, nowatorskie formy terapii, jak np.: gimnastyka mózgu, integracja sensoryczna, dogoterapia (środkiem terapeutycznym jest…pies), kinezjoterapia (wiodący jest tu ruch ciała), choreoterapia (oparta na tańcu) i wiele, wiele innych ciekawych dla dzieci oddziaływań (co wynika z możliwości lokalowych placówek oraz finansowych zarówno placówki i rodziców dziecka). Warto pytać o możliwe terapie, bo tylko taki „zmasowany atak terapeutyczny” przyniesie szybkie i wyraźne efekty. Wesprze dziecko motywacyjnie, poprawi jego osiągnięcia szkolne i ogólną sytuację w zespole rówieśników. Warto cały czas pamiętać, że właśnie spośród dzieci ze specyficznymi zaburzeniami uczenia się wywodzą się najczęściej osoby szczególnie uzdolnione, na przykład muzycznie, plastycznie, czy z bogatą wyobraźnią, organizacją przestrzeni itd. Ileż to razy czytaliśmy już o słynnych dyslektykach –odkrywcach, filozofach, matematykach czy też leworęcznych artystach albo sportowcach.

A co możemy zrobić sami, my rodzice i nauczyciele już teraz, na co dzień w domu i szkole aby pomóc takim dzieciom i nie pozwolić na pogłębianie się ich kłopotów i ciągłą porażkę? Oto kilka skutecznych porad do zastosowania od zaraz, zanim zacznie się powakacyjny trud lekcyjny najmłodszych i zanim zajmą oni swoje miejsca w zespołach terapeutycznych. Te wskazania są ważne również w całym roku szkolnym i nie tylko, kiedy dziecko uczy się elementarnych umiejętności szkolnych, ale również w toku dalszych zmagań ucznia z nauką i z…..dyslektycznymi problemami.

PORADY DLA RODZICÓW UCZNIÓW ZE SPECYFICZNYMI TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ

Kontaktujcie się jak najczęściej z wychowawcą grupy czy klasy szkolnej, aby zgłaszać swoje niepokoje związane z rozwojem dziecka i jego edukacją; oczekujcie od nauczycieli bieżących informacji o swoim dziecku oraz domagajcie się badań diagnostycznych w poradni psychologiczno-pedagogicznej;

Włączajcie się do codziennych aktywności dziecka: zabawy, odrabiania lekcji, obowiązków domowych itd. Róbcie wszystko wspólnie z dzieckiem; to pozwoli mu przezwyciężać własne słabości i zapobiegnie wtórnym niepowodzeniom i zniechęceniu do wysiłku;

Dajcie dziecku możliwość odczuwania sukcesu; nagradzajcie każde jego staranie, chęć działania, a nie tylko wykonane zadanie;

Wzmacniajcie jego samoocenę i motywację do nauki poprzez różne nagrody, a są nimi: pochwała, uśmiech, ciepły gest, wspólnie spędzony czas a także duża porcja lodów;
Budujcie dobry, partnerski kontakt z własnym dzieckiem, wysłuchajcie go uważnie i …podziwiajcie;

Odkrywajcie jego mocne strony (to co potrafi zrobić dobrze i jeszcze lepiej), mając świadomość że dziecko z problemami dyslektycznymi jest inne, a najczęściej ponadprzeciętne;
Nie spodziewajcie się, że wasze dziecko z tych kłopotów „kiedyś samo wyrośnie”; bez pomocy specjalistów i waszego życzliwego wsparcia i zrozumienia trudno mu będzie pokonywać bariery edukacyjne, które stwarza to zaburzenie

PORADY DLA NAUCZYCIELI PRACUJĄCYCH Z DZIECKIEM W PRZEDSZKOLU I SZKOLE

Nie należy traktować ucznia jak leniwego, chorego, kalekiego czy źle wychowanego; należy akceptować go takim jakim jest, czyli wszystkie jego ograniczenia (pięty achillesowe), ale też ukryte możliwości (punkty archimedesowe);
Stały kontakt z innymi nauczycielami, specjalistami z poradni, a przede wszystkim z rodzicami jest bazą na której opiera się kompleksowa terapia korekcyjno-kompensacyjna;
Nie należy karać ucznia słabszymi ocenami, ani też zmuszać do wystąpień przed klasą (głośnego czytania, recytowania wierszyka, demonstrowania ćwiczenia fizycznego), bo to nie zmobilizuje go do pracy nad sobą, a tylko pogłębi zaburzenia wtórne, np. nerwicowe;
Nauczyciel musi stać się ekspertem od zaburzeń dyslektycznych, diagnostą i terapeutą w trakcie codziennych zajęć edukacyjnych w szkole czy przedszkolu;
Koniecznym staje się opracowanie indywidualnego programu terapii z wyróżnieniem: celów etapowych pracy, wzmocnień motywacyjno-zachęcających, sposobów oceny wysiłków ucznia, a nie bezpośrednio efektów jego pracy;
Aby pomóc efektywnie uczniowi należy poszukiwać metod pracy, które odpowiadają jego indywidualnym potrzebom i możliwościom. Metod jest wiele, ale zazwyczaj w pracy z danym dzieckiem sprawdza się taka a nie inna strategia metodyczna i dlatego należy ją właściwie dobrać.

Przede wszystkim należy być dla ucznia życzliwym partnerem i przewodnikiem w jego trudnej pracy nad sobą.

Do pracy z dziećmi z grupy ryzyka zaburzeń dyslektycznych i dysleksji rozwojowej w sposób niezwykle pogłębiony przygotowujemy przyszłych nauczycieli w ramach studiów pierwszego i drugiego stopnia w naszej Uczelni (w Szczecińskiej Szkole Wyższej Collegium Balticum) na kierunkach: Pedagogika i Pedagogika Specjalna oraz dokształcamy nauczycieli w ramach różnych studiów podyplomowych (m.in. Diagnoza i terapia pedagogiczna, Edukacja wczesnoszkolna i przedszkolna z terapia pedagogiczną). Praktycznie wszystkie specjalności nauczycielskie mają w swojej ofercie bogaty zestaw przedmiotów poświęcony tym zaburzeniom. Zapoznajemy studentów i słuchaczy nie tylko z teorią dysleksji rozwojowej, ale również realizujemy bloki zajęć warsztatowych odnoszących się do rozlicznych działań diagnostycznych i terapeutycznych w przedszkolu, szkole oraz poradniach specjalistycznych. Opuszczający mury Uczeni nauczyciel posiada nie tylko dyplom specjalisty, ale jest nim również w praktyce edukacyjnej.

dr Urszula Morcinek

Kierownik Katedry Pedagogiki Specjalnej

Szczecińska Szkoła Wyższa Collegium Balticum

 

 

Patron działu „Wiedza i edukacja”: